Yapılan güncellemeler, 2022 yılında yürürlüğe giren Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği’nin Ek-1, Ek-2 ve Ek-3 bölümlerini kapsıyor. Bu sayede yeşil sertifika başvurularında ve değerlendirmelerinde kullanılan teknik belgelerin yeni versiyonları devreye alındı. İnşaat firmaları, proje geliştiricileri ve sertifikasyon uzmanları için en kritik konu, mevcut ve ileride başlayacak projelerin bu belgelerle uyumlu olup olmadığının denetlenmesi.
Üç teknik ek güncellendi
Yönetmelikteki değişiklikler doğrudan ana maddelere değil, sertifikasyon sisteminin teknik eklerine odaklanıyor. Bu ekler, binaların ve yerleşim alanlarının yeşil sertifika çerçevesinde nasıl değerlendirileceğinin belirlenmesinde kullanılıyor. Yeni düzenleme, bu üç ekin tamamını yenilerken ayrı bir yürürlük tarihi belirlemiyor.
Yeşil sertifika sistemi, yapıların yalnızca inşaat aşamasını değil, kullanım süresince ortaya çıkan çevresel etkilerini de göz önünde bulundurmayı amaçlıyor. Enerji ve su verimliliği, kaynak kullanımı ve çevresel performans gibi konular, sistemin temel değerlendirme kriterleri arasında yer alıyor.
İnşaat firmaları için anlamı nedir?
Bu değişiklik, yeşil sertifika almak isteyen yatırımcıların ve proje ekiplerinin güncel değerlendirme belgelerini dikkate almasını zorunlu kılıyor. Müteahhitler, mimarlar, mühendisler ve sertifikasyon sürecinde görev alan uzmanlar için ilk yapılması gereken adım; projelerde kullanılan teknik dokümanların yeni eklerle karşılaştırılmasıdır.
Ayrıca yönetmeliğin yayımlanan ana maddeleri tüm özel sektör binaları için yeni bir sertifika zorunluluğu getirmediğini belirtmektedir. İnşaat maliyetlerinin ne şekilde etkileneceği, mevcut sertifikaların durumunun ne olacağı veya hangi teknik kriterlerin ağırlaştırıldığı gibi soruların yanıtları ise eski ve yeni eklerin detaylı karşılaştırılmasına bağlıdır.
Yeni ve mevcut binalar farklı değerlendiriliyor
Yeşil Sertifika Bina Değerlendirme Kılavuzu, yeni inşa edilen yapılarla aktif olarak kullanılan binaları ayrı değerlendirme bölümleri altında işleme tabi tutuyor. Bu ayrım, tasarım aşamasındaki bir projeyle yıllardır kullanılan bir binanın aynı koşullarda değerlendirilememesi açısından önem taşıyor. Yapının bulunduğu aşama, sertifikasyon sürecinde hangi belgelerin hazırlanacağını ve hangi değerlendirme yöntemlerinin uygulanacağını etkiliyor.
Kılavuzun kapsamı sadece enerji tüketimiyle sınırlı değildir. Tümleşik bina tasarımı, inşa ve yönetim süreçleri, iç mekan kalitesi, yapı malzemelerinin yaşam döngüsü ile su ve atık yönetimi gibi yenilikçi uygulamalar da değerlendirme kriterleri arasındadır. Bu nedenle sertifika hazırlığı tek bir teknik rapordan ziyade farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışmasını gerektirmektedir.
Kamu binalarında 10 bin metrekare sınırı
Yeşil sertifika sisteminin inşaat sektörü için önemi daha önce yürürlüğe giren zorunluluklarla artmıştır. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yeni yapı ruhsatı alınacak olan kamuya ait sağlık, eğitim, yurt ve hizmet binalarında toplam yapı inşaat alanı 10 bin metrekare veya üzerinde olduğunda YeS-TR sistemi üzerinden yeşil sertifika alınması zorunlu hale gelmiştir.
Bu yükümlülük ise 28 Ekim’de yayımlanan değişiklikten bağımsız bir düzenlemeye dayanmaktadır. Ancak kamu projelerinde zaten zorunlu olan sertifikasyon süreci nedeniyle güncellenen teknik kılavuzların bu alandaki önemi artmaktadır. Proje hazırlayan kuruluşlar ile yüklenicilerin hangi değerlendirme belgelerini esas alacağını kontrol etmesi gerekmektedir.
Maliyetlere etkisi henüz belli değil
Yeni teknik belgeler, sertifika almak isteyen yapıların tasarım ve değerlendirme süreçlerinde bazı değişikliklere yol açabilir. Bununla birlikte düzenlemenin müteahhitlere belirli oranda ek maliyet getirdiğine ya da konut fiyatlarını doğrudan artırdığına dair doğrulanmış bir hesaplama bulunmamaktadır. Böyle bir sonuca ulaşabilmek için yeni kriterlerin eski uygulamayla karşılaştırılması gerektiği gibi bunların projelere yansımasının da belirlenmesi gerekmektedir.
Özellikle sertifika başvurusu devam eden projelerde güncel belgelerin gözden geçirilmesi büyük önem taşır. Yeni yönetmelik ana metninde mevcut başvuruların tamamının yeniden yapılacağına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle başvuruların geçiş sürecine ilişkin uygulama detaylarının ayrıca incelenmesi gerekmektedir.
Şimdi hangi adımlar atılacak?
Düzenleme 28 Ekim itibarıyla yürürlüğe girdiğinden dolayı sertifika başvurusu hazırlayan ekiplerin öncelikle yeni Ek-1, Ek-2 ve Ek-3 belgelerini incelemesi gerekiyor. Özellikle tasarım, değerlendirme ve uzmanlık süreçlerinde kullanılan belgelerin güncel sürümlerinin kontrol edilmesi ilerleyen aşamalarda yaşanabilecek uyumsuzlukların önüne geçebilir.
İnşaat sektörü açısından bundan sonra en önemli soru; değişen teknik hükümlerinin proje hazırlığına ve sertifika değerlendirme süresine nasıl yansıyacağı olacaktır. Bunun somut biçimde ortaya çıkması ise yeni ile önceki kılavuzlardaki kriterlerin karşılaştırmasına bağlıdır.
